Badnji dan, kao uvod u jedan od najvećih hrišćanskih praznika – Božić, obeležava se širom Srbije nizom običaja, među kojima je najprepoznatljiviji obred paljenja badnjaka na Badnje veče. Badnjak, simbol zdravlja, sreće i napretka, zauzima posebno mesto u pravoslavnoj tradiciji, ali njegovo poreklo, prema istoričarima i teolozima, ima i hrišćansku i pagansku dimenziju.
Prema učenju Srpske pravoslavne crkve, poreklo badnjaka direktno je povezano sa rođenjem Isusa Hrista. Kako se navodi u Jevanđelju po Luki, Bogorodica je rodila Hrista u pećini kod Vitlejema i položila ga u jasle. Vest o rođenju Spasitelja pastirima je objavio anđeo Gospodnji, nakon čega su oni, po narodnom predanju, nasekli drva u šumi i uneli ih u pećinu kako bi naložili vatru i zagrejali novorođenče i njegovu majku.
Upravo u sećanje na taj događaj, badnjak se unosi u dom i pali, a u jednoj od molitvi koju sveštenici izgovaraju prilikom njegovog blagosiljanja, badnjak se tumači i kao simbol krsta na kome je Hristos razapet.
Sa druge strane, brojni istraživači ukazuju na pagansko poreklo ovog običaja. Pre primanja hrišćanstva, stari Sloveni su bili mnogobošci, a hrast je kod njih važio za sveto drvo povezano sa božanstvom Svetovidom. U njihovoj verovanju, hrast i vatra simbolizovali su snagu, plodnost i kult ognjišta, a vatra je imala posebno mesto u životu zajednice.
Kako bi narod lakše prihvatio hrišćanstvo, došlo je do sinteze drevnih verovanja i nove vere, pa su stari običaji dobili hrišćansko značenje vezano za rođenje Hrista, svetlost i zajedništvo. Tako se kult vatre iz stare slovenske religije preobrazio u kult domaćeg ognjišta, povezujući se sa poštovanjem predaka i porodičnim okupljanjem.
Danas, tradicija paljenja badnjaka predstavlja jedinstven spoj vere, istorije i narodnog nasleđa, simbolizujući toplinu doma, rađanje nove nade i zajedništvo porodice uoči Božića.
resetka.rs
